Kısaca
- Kaspersky’nin 7.200 çevrim içi tüketiciyle yaptığı araştırmaya göre kuşaklar indirim bilgisini farklı kanallardan alıyor.
- Z kuşağının %48’i indirimleri sosyal medya ve içerik üreticileri aracılığıyla keşfediyor; Baby Boomer kuşağının %38’i arama motorlarını, %39’u marka web sitelerini kullanıyor.
- Dolandırıcılar da bu alışkanlıklara göre yöntem geliştiriyor; Kaspersky, alışverişte güvenlik için bazı önlemler öneriyor.
Kaspersky, 2026 indirim sezonu öncesi Türkiye dahil dünya genelindeki 7.200 çevrim içi tüketiciyle yaptığı araştırmanın sonuçlarını açıkladı. Araştırma, farklı yaş gruplarının indirim bilgisini hangi kanallardan aldığını ve dolandırıcıların bu farklılıklara göre yöntemlerini nasıl değiştirdiğini ortaya koyuyor.
Araştırmaya göre Türkiye’de tüm yaş gruplarında tüketiciler indirim ve kampanyalardan en çok markaların web siteleri ve mobil uygulamaları (%39), fiyat karşılaştırma siteleri (%38), çevrim içi pazaryerlerindeki reklamlar (%36), arama motorları (%32), aile, arkadaş ve iş çevresinin tavsiyeleri (%31) ve çevrim içi mağaza bildirimleri (%30) aracılığıyla haberdar oluyor. Katılımcıların %29’u sosyal medya ve içerik üreticilerini, %28’i e-postaları, %28’i çevrim içi reklamları tercih ediyor. Yapay zekâ destekli önerilerle özel tekliflerden haberdar olduğunu söyleyenlerin oranı %20.
Küresel sonuçlara göre Z ve Y kuşakları indirimleri en çok sosyal medya ve içerik üreticilerinin önerileriyle keşfediyor; bu kanalı tercih edenlerin oranı tüm katılımcılarda %41, Z kuşağında %48, Y kuşağında %45. Z kuşağında markaların resmi web siteleri ve çevrim içi reklamlar da %41 ile öne çıkıyor. Z kuşağının %19’u yapay zekâ önerilerinin, %20’si markaların mesajlaşma uygulamaları üzerinden kurduğu iletişimin satın alma kararında etkili olduğunu belirtiyor.
Dolandırıcılık riskleri
Kaspersky’nin uyarısına göre alışverişin eğlence deneyimine dönüşmesi siber tehditlerin de aynı dijital kanallardan yayılmasına yol açıyor. 2026’da yaygınlaşan yöntemlerde dolandırıcılar, TikTok ve Instagram’da yapay zekâ ve deepfake teknolojileriyle var olmayan ürünleri satıyor; yapay zekâyla üretilen karakterler el yapımı ürünleri ya da mucizevi etki vaat eden sağlık ürünlerini tanıtarak doğrudan ödeme yaptırıyor. Tüketiciler ya başka platformlarda çok daha ucuza satılan seri üretim ürünle karşılaşıyor ya da parasını tamamen kaybediyor. Yapay zekâyla üretilen görseller ve açıklamalar nedeniyle teslim edilen ürünler, sunulan görsellerden önemli ölçüde farklı olabiliyor. TikTok Shop yapay zekâ kaynaklı yanıltıcı reklamları denetlese de tekliflerin güvenilirliğinin sorgulanması gerekiyor.
Kaspersky, cazip teklifleri araştıran tüketicilere şu adımları öneriyor: Satıcının profilini inceleyin; hesabın yeni açılmış olması veya kullanıcı adının defalarca değiştirilmesi şüphe sebebidir, yorumlar kapatılmış ya da yalnızca bot hesapların tekdüze ifadelerinden oluşuyorsa temkinli olun. Saç tellerinin kıyafete karışması ya da nesnelerin havada süzülüyormuş gibi görünmesi gibi yapay zekâya özgü işaretlere dikkat edin; yapay zekâ içeriği tek başına sahtelik anlamına gelmese de dikkat gerektirir. TikTok ve Instagram yapay zekâ içeriklerinin etiketlenmesini zorunlu tutuyor, etiketsiz paylaşılan şüpheli gönderiler uyarı işaretidir. Ödemelerde Instagram Checkout, Facebook Pay ya da PayPal gibi güvenli sistemleri kullanın, doğrudan havale/EFT’den kaçının. Kaspersky Premium’un Çevrim İçi Ödeme Koruması ek bir güvenlik katmanı sağlayabilir.
Arama motorları ve e-posta kanalları
Araştırmaya göre 61 yaş ve üzeri Baby Boomer kuşağı geleneksel yöntemleri sürdürüyor; bu kuşağın %38’i kampanyalara arama motoru sonuçlarıyla, %39’u doğrudan mağaza web siteleriyle ulaşıyor. Bu kuşakta indirimlere ilgisi olmadığını söyleyenlerin oranı %11 ile tüm yaş grupları arasında en yüksek. Kampanya e-postaları Y, X ve Baby Boomer kuşaklarındaki tüketicilerin yaklaşık %30’u için önemli bilgi kaynağı olmayı sürdürürken, Z kuşağında bu oran %26. Tüm yaş gruplarında yaklaşık %30 aile, arkadaş ve iş çevresinin tavsiyesine başvuruyor. Televizyon, radyo, basılı yayınlar ve açık hava reklamları sırasıyla %21 ve %17 ile sınırlı kalıyor; yapay zekâ destekli alışveriş araçlarına ilgi de %17.
Kaspersky, e-posta ve pazaryeri gibi kanallarda güvenli alışveriş için şu alışkanlıkları öneriyor: Olağan dışı indirimlere karşı temkinli olun; ziyaretçiyi hemen karar vermeye zorlayan sitelerden ve iade ya da değişim kabul etmeyen satıcılardan uzak durun. URL’lerdeki küçük yazım hatalarını ve sıra dışı karakterleri inceleyin; e-posta ya da mesajlaşma bağlantılarıyla gelen sitelerde ekstra dikkatli olun. Kaspersky Premium’un anti-phishing bileşeni, bağımsız test laboratuvarı AV-Comparatives’in 2025 Sahte Mağaza Tespiti testinde "Onaylı" sertifikasını almıştır. Alışverişler için ayrı bir banka ya da sanal kart kullanın, tüm hesaplarda işlem bildirimlerini açın. Kart bilgilerini Kaspersky Password Manager gibi şifrelenmiş bir kasada saklayın.
Kaspersky Tüketici İş Biriminden Sorumlu Başkan Yardımcısı Marina Titova, dijital eğilimlerin tüm yaş gruplarında satın alma alışkanlıklarını yeniden şekillendirdiğini belirtiyor. Titova’ya göre geleneksel kampanya kanallarının yerini internet tekliflerinin aldığı, sosyal medya ve yapay zekânın da arama motorları ile marka sitelerinin önüne geçmeye başladığı görülüyor. Genç kuşaklar alışverişi eğlence olarak görürken ileri yaş grupları ihtiyaç duyduğu ürünleri bulmak için alışveriş yapıyor. Titova, hiçbir yaş grubunun siber tehditlere karşı tamamen güvende olmadığını, bu tehditlerin yapay zekâ dolandırıcılığında ya da kimlik avı amaçlı e-postalarda karşımıza çıkabileceğini vurguluyor. Kaspersky’nin tüketicilere farklı dolandırıcılık senaryolarına karşı çok katmanlı koruma sunmayı amaçladığı belirtiliyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
