Kısaca
- Gloria Sports Arena ve Yuvam Dünya Derneği’nin Antalya’da düzenlediği çalıştayın sonuçları COP31’de paylaşıldı.
- 14 maddelik eylem çerçevesi ve İklim ve Spor Bildirgesi taslağı, sporcu sağlığı için ortak bir çağrı niteliği taşıyor.
- Çalıştayda, hava koşullarının müsabakalara karar verilmesinde ölçüme dayalı standartlarla ele alınması gerektiği vurgulandı.
Gloria Sports Arena ve Yuvam Dünya Derneği’nin Antalya’da düzenlediği "Değişen İklimde Sporcu Dayanıklılığı: Bitiş Çizgisinin Ötesinde" çalıştayının sonuçları COP31’de uluslararası kamuoyuyla paylaşıldı. Sonuçlar, sporcu sağlığını korumaya yönelik 14 maddelik eylem çerçevesi ve İklim ve Spor Bildirgesi taslağında toplandı.
Sporcuların sınırları artık yalnızca rakipleri ve fiziksel kapasiteleriyle belirlenmiyor. Pistin sıcaklığı, havanın kalitesi, suyun koşulları ve öngörülemez hava olayları da performansı ve sağlığı etkiliyor. Bu durum antrenman programları, müsabaka takvimleri ve yarışma kurallarının yeniden düşünülmesini gerektiriyor.
Çalıştay, Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi’nin destekleriyle 31 Ekim–1 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da gerçekleşti. Bilim insanları, sporcular, antrenörler ve kamu temsilcilerinin katıldığı iki günlük programda iklim risklerine karşı güvenli bir spor ekosistemi değerlendirildi. Milli sporcuların saha deneyimleri ve bilimsel bulgular, 14 maddelik eylem çerçevesinin temelini oluşturdu.
COP31 kapsamında iki panel düzenlendi. 13 Kasım’da Green Zone Sağlık Bakanlığı Pavilyonu’nda "Değişen Dünyada Güçlü Kalmak: Bilim, Spor ve Gençliğin Dönüştürücü Gücü" paneli, 14 Kasım’da Blue Zone Spor Bakanlığı Pavilyonu’nda ise milli sporcu Mete Gazoz’un katıldığı "Bitiş Çizgisinin Ötesinde" paneli yapıldı.
Özaltın Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve Gloria Sports Arena CEO’su Elif Özdemir Şankaya, turizmin ve sporun geleceğinin doğal değerlerden ve insan sağlığından ayrı düşünülemeyeceğini söyledi. Şankaya, COP31’in Antalya’da gerçekleşmesinin iki sektörün geleceğini ortak bir bakış açısıyla değerlendirmek için önemli bir fırsat olduğunu belirtti. Ona göre asıl önemli olan, süreçte ortaya çıkan bilgi, öneri ve iş birliklerinin konferans sonrasında somut adımlara dönüşmesi.
2019 Doha Dünya Atletizm Şampiyonası’nda gece yarısı başlayan kadınlar maratonunda 68 sporcudan 28’i bitiş çizgisine ulaşamadı. Dünyanın önde gelen tenis turnuvaları aşırı sıcaklara karşı mola ve erteleme kurallarını yeniden düzenlerken, kış sporları azalan kar örtüsüyle, açık su sporları ise yükselen su sıcaklıkları ve su kalitesindeki değişimle karşılaşıyor.
Çalıştayda sunulan bilimsel veriler, sıcaklığın kas gücü ve dayanıklılığın yanında dikkat, karar verme, uyku kalitesi ve zihinsel performansı da etkileyebildiğini gösterdi. Sunumlarda aktarılan araştırmalara göre belirli deney koşullarında sıcak ortamda VO₂max ortalama yüzde 11 azalabiliyor.
Bilimsel oturumlarda Prof. Dr. Levent Kurnaz iklim değişikliğinin sporun kuralları ve coğrafyası üzerindeki etkilerini, Prof. Dr. Haydar A. Demirel sporcu bedeninin yükselen sıcaklıklara fizyolojik yanıtlarını, Dr. Burçin İkiz değişen iklim koşullarının elit sporcuların ruh sağlığı ve performansına etkilerini, Doç. Dr. Tuba Melekoğlu ise uluslararası organizasyonlardaki deneyimleri ve alınabilecek önlemleri değerlendirdi.
Yuvam Dünya Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Kıvılcım Pınar Kocabıyık, derneğin İklim Dostu Spor Hareketi ile yıllardır sporun dönüştürücü gücünü iklim krizine taşıdığını hatırlattı. Kocabıyık, şimdi hedeflerinin sporcu sağlığını ve sporun geleceğini korumak olduğunu söyledi. Projenin, deneyimleri bilimle buluşturarak somut bir yol haritası ortaya koyduğunu belirten Kocabıyık, Antalya’da bir spor organizasyonunda pilot model geliştirmek istediklerini ifade etti.
Çalıştaya olimpik okçular Mete Gazoz ve Elif Berra Gökkır, atlet Meryem Bekmez, modern pentatlet İlke Özyüksel Mihreoğlu, yelkenciler Beste Kaynakçı ve Derin Atakan, açık su yüzücüsü Aysu Türkoğlu, tenisçi İlay Yörük, bisikletçi Kaan Soylu Özkalbim ve yürüyüş atleti Salih Korkmaz katıldı. Sporcular, uluslararası müsabakalarda karşılaştıkları aşırı sıcakları ve yarış güvenliğine ilişkin deneyimlerini paylaştı.
Beş çalışma masasında (Sporcu Sağlığı, Performans, Spor Organizasyonları, Spor ve Çevre, Politika, Yönetişim ve Gelecek) bu deneyimler bilimsel bulgularla değerlendirilerek çözüm önerilerine dönüştürüldü. Tartışmanın merkezinde, hava koşulları tehlikeli hale geldiğinde müsabakayı durdurma kararının kim tarafından ve hangi bilimsel veriye dayanılarak verileceği sorusu vardı. Çalıştay, bireysel hazırlığın yanında ölçüme dayalı koruma standartlarına ve sorumlulukların açıkça tanımlandığı karar mekanizmalarına ihtiyaç olduğu sonucuna vardı.
Çalıştay sonuçlarıyla hazırlanan 14 maddelik eylem çerçevesi ve "Sağlıklı Sporcular, Güvenli Spor, Sürdürülebilir Gelecek" başlıklı İklim ve Spor Bildirgesi taslağı COP31’de paylaşıldı. Bildirge; sporcu sağlığı ve güvenliğinin önceliklendirilmesini, iklim risklerinin karar süreçlerine dahil edilmesini, spor organizasyonlarının değişen koşullara hazırlanmasını ve sporun karbon ayak izini azaltacak adımları hedefliyor.
Önerilerden biri, Gençlik ve Spor Bakanlığı koordinasyonunda federasyonlar, kamu kurumları, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve bilim insanlarının katılımıyla bir İklim ve Spor Çalışma Grubu kurulması. Bu kapsamda Antalya’da seçilecek bir organizasyonun pilot uygulama olarak değerlendirilmesi planlanıyor. Sporcuların önceden bilgilendirildiği, meteorolojik koşulların anlık izlendiği ve müsabaka kararlarının bilimsel verilere dayandırıldığı bir modelin test edilmesi öngörülüyor. Gloria Sports Arena ve Yuvam Dünya Derneği, modelin hazırlanmasına ve bilimsel değerlendirmeye katkı sunmaya hazır olduklarını bildirdi. Pilot uygulamanın kapsamı ve takvimi, ilgili kurumlarla yapılacak görüşmelerle belirlenecek.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
