Kısaca
- Araştırmaya göre 6-17 yaş grubu çocukların yüzde 80,1’i cep telefonu, yüzde 92,7’si internet kullanıyor.
- Sosyal medya kullanan çocukların oranı yüzde 69,8, dijital oyun oynayanların oranı yüzde 68,1 olarak belirlendi.
- Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı yüzde 10,2; üretken yapay zeka kullanan 11-17 yaş çocukların oranı yüzde 63,0.
Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2026 sonuçlarına göre, 6-17 yaş grubu çocukların yüzde 80,1’i cep telefonu/akıllı telefon, yüzde 92,7’si ise internet kullanıyor.
Araştırma, önceki yıllarda 6-15 yaş grubunu kapsıyordu; 2026 yılında 6-17 yaş grubuna genişletildi. Bu yıl ayrıca 11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka kullanımı ile siber zorbalığa ilişkin göstergeler de incelendi. Haber bülteninde aksi belirtilmedikçe ‘çocuk’ ifadesi 6-17 yaş grubunu tanımlıyor. 6-10 yaş grubu sorulara kendisi ya da bir yakını yardımıyla, 11-17 yaş grubu ise yardım almadan yanıt verdi.
Cep telefonu kullanımı
Cep telefonu/akıllı telefon kullandığını belirten çocukların oranı yüzde 80,1. Bu oran 6-10 yaşta yüzde 66,2, 11-17 yaşta yüzde 89,8. Cep telefonu kullanan çocukların yüzde 97,4’ü düzenli kullandığını belirtti. Kullanım amacında 6-10 yaş grubunda ilk sırada yüzde 73,3 ile oyun oynamak, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 87,8 ile internette gezinmek yer aldı.
Düzenli telefon kullanan çocukların yüzde 37,8’i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini söyledi. Bu oran 6-10 yaşta yüzde 17,2, 11-17 yaşta yüzde 48,0.
İnternet ve sosyal medya
Çocukların internet kullanım oranı yüzde 92,7. 6-10 yaşta yüzde 86,6, 11-17 yaşta yüzde 96,9. Düzenli internet kullanan çocuklarda günde en az iki saat internette vakit geçirenlerin oranı hafta içi yüzde 53,0, hafta sonu yüzde 63,4.
İnternetin en yaygın kullanım amacı yüzde 86,2 ile video izlemek. Bunu yüzde 80,3 ile ders çalışma ve ödev/sunum hazırlama, yüzde 75,1 ile sosyal medya kullanımı izliyor. En az yapılan faaliyet yüzde 17,9 ile çevrim içi derse ya da kursa katılmak.
Sosyal medya kullanan çocukların oranı yüzde 69,8. Erkek çocuklarda yüzde 71,4, kız çocuklarda yüzde 68,1. 6-10 yaşta yüzde 50,2, 11-17 yaşta yüzde 83,4.
Dijital oyunlar
Dijital oyun oynayan çocukların oranı yüzde 68,1. Erkeklerde yüzde 77,4, kızlarda yüzde 58,2. 6-10 yaşta yüzde 69,1, 11-17 yaşta yüzde 67,3. Oyun oynayan çocukların yüzde 92,7’si düzenli oynadığını belirtti. En çok tercih edilen tür yüzde 48,1 ile macera/aksiyon, ardından yüzde 44,5 ile strateji/taktik ve yüzde 41,6 ile spor oyunları.
Oyun oynamaya ilişkin düşünceler yaşa göre değişti. 6-10 yaş grubunda yüzde 34,7 ile fazla oyunun sorumlulukları aksattığı ilk sırada; 11-17 yaş grubunda yüzde 34,5 ile ebeveynlerin çok fazla oyun oynadığını düşündükleri ilk sırada yer aldı.
Ekran süresinin etkileri
Çocuklara ekran başında geçirilen sürenin etkileri soruldu. Çocukların yüzde 48,3’ü daha az kitap okuduğunu, yüzde 42,2’si daha az ders çalıştığını, yüzde 33,0’ü ailesiyle daha az vakit geçirdiğini, yüzde 26,8’i arkadaşlarıyla yüz yüze daha az görüşüp oyun oynadığını, yüzde 25,4’ü ise daha az uyuduğunu belirtti. Bu ifadelere ‘Katılıyorum’ ya da ‘Kısmen katılıyorum’ yanıtı verildi.
Üretken yapay zeka
11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka kullanan çocukların oranı yüzde 63,0. Erkeklerde yüzde 60,6, kızlarda yüzde 65,5. Kullanım amacının en yüksek oranı yüzde 88,1 ile örgün eğitim; ardından yüzde 58,6 ile özel amaçlar.
Kullanmayan çocuklar nedenini sıralarken ilk sırada yüzde 68,9 ile yapay zekanın varlığından haberdar olmadıklarını belirtti. Bunu yüzde 21,1 ile ihtiyaç duymamak, yüzde 18,7 ile nasıl kullanılacağını bilmemek ve yüzde 16,1 ile gizlilik, güvenlik ya da emniyet endişeleri izledi.
Siber zorbalık
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı yüzde 10,2, siber zorbalık yapanların oranı yüzde 4,6, siber zorbalığa tanıklık edenlerin oranı yüzde 23,6.
Maruz kalınan siber zorbalıkta 11-17 yaş grubunun yüzde 73,3’ü zorbalığı yapan kişiyi yüz yüze tanıdığı bir arkadaşı ya da akranı olarak belirtti.
Zorbalığın yaşandığı dijital ortamlarda ilk sırada yüzde 56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları yer aldı. Bunu yüzde 51,1 ile telefona gelen SMS ve benzeri mesajlar, yüzde 40,7 ile sosyal medya platformları, yüzde 24,9 ile internet oyunları, yüzde 20,6 ile cep telefonu aramaları ve yüzde 16,3 ile sohbet odaları izledi.
En sık karşılaşılan tür yüzde 80,3 ile kırıcı ya da incitici mesajlar gönderilmesi. Bunu yüzde 20,3 ile çocuklar hakkında kırıcı mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkesin görebileceği şekilde paylaşılması, yüzde 15,8 ile çocuklar hakkında asılsız söylenti ve hikâyelerin yayılması izledi.
Çocuklar zorbalığın nedenini yüzde 60,4 ile davranış biçimleri, yüzde 33,1 ile fiziksel özellikleri ya da dış görünüşleri, yüzde 4,4 ile ailelerinin nereli olduğu ya da kökenleri, yüzde 2,4 ile maddi durumları, yüzde 1,7 ile engelleri olarak belirtti. Yüzde 9,4’ü ise ‘diğer’ yanıtını verdi.
Eğitimine devam eden 11-17 yaş çocukların yüzde 28,1’i siber zorbalığa maruz kalma, yapma ya da tanıklık etmeden en az birini yaşadı. Bunlardan yüzde 7,8’i bu durumun okula devam etmesini etkilediğini söyledi. Bu oran erkek çocuklarda yüzde 5,3, kız çocuklarda yüzde 10,5 oldu.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
