Neden aynı besin bir kişide kilo artışına neden olurken başka bir kişiyi etkilemiyor? Aynı ilaç neden herkeste aynı sonucu vermiyor? Aynı yaşta olmalarına rağmen bazı insanlar neden daha genç, bazıları ise daha yaşlı hissediyor? Tüm bunların tıpkı parmak izi farklılığı gibi kişiden kişiye değiştiğini söyleyen Acıbadem Life Danışmanı İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Burak Can, “Tıp dünyası uzun süre hastalıkları “ortalama bir insana” göre tedavi etmeye çalıştı. Oysa modern bilim artık çok güçlü bir gerçeği sunuyor: Dünyada ne kadar insan varsa, o kadar farklı sağlık haritası var” diyor ve bizi birbirimizden ayıran 4 temel özelliği anlatıyor.
ASLINDA BİRBİRİMİZE HİÇ BENZEMİYORUZ
Çevrenizde mutlaka görmüşsünüzdür; aynı diyeti yapan iki kişiden biri hızla kilo verirken diğeri neredeyse hiç değişmez. Aynı ilacı kullanan iki kişiden biri kısa sürede fayda görürken, diğerinde beklenen etki ortaya çıkmayabilir. Hatta aynı yaşta olan iki insanın biri çok daha dinç görünürken diğeri kendini yıllardır yorgun hissedebilir. Acıbadem Life Danışmanı İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Burak Can, bunun cevabını doğa metaforunu kullanarak veriyor ve “Doğa seri üretim yapmaz” diyor.
Her insanın biyolojisi kendine özgü olduğuna dikkat çeken Dr. Burak Can, “Uzun yıllar boyunca tıp, hastalıkları “ortalama bir insana” göre değerlendirdi. Ancak son yıllarda genetik, metabolizma ve mikrobiyota alanında elde edilen bilimsel gelişmeler, her bireyin biyolojik olarak birbirinden farklı çalıştığını ortaya koydu. Bu nedenle modern tıp artık yalnızca hastalığı değil, hastanın kendisini de anlamaya odaklanıyor. Çünkü dünyada ne kadar insan varsa, o kadar farklı sağlık haritası var” ifadelerini kullanıyor.
4 BİLİMSEL FARKLILIĞIMIZ!
Sağlığımızı belirleyen tek bir faktör olmadığını söyleyen İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Burak Can, “Vücudumuz, doğuştan getirdiğimiz genetik özelliklerden yaşam boyunca şekillenen biyolojik süreçlere kadar birbirini etkileyen pek çok mekanizmayla çalışıyor. Modern tıp da artık bu farklılıkları dikkate alıyor” diyor ve bizi birbirimizden ayıran ve sağlığımızı kişiye özel hale getiren dört temel bilimsel özelliği sıralıyor.
- Genlerimiz Aynı Dili Konuşmuyor
DNA’mızı kullanım kılavuzuna benzeten Dr. Burak Can, “DNA ilaçları nasıl karşılayacağımızı belirler. Örneğin, kalp hastalıklarında sık kullanılan standart bir kan sulandırıcı, bazı insanların karaciğerindeki minik bir genetik fark nedeniyle vücutta asla aktifleşemiyor. Yani komşunuza şifa olan hap, sizin genetik şifreniz yüzünden sizi korumasız bırakabiliyor” diyor.
- Aynı Ekmek, Farklı Kan Şekeri
Dünyanın en prestijli tıp dergilerinden Cell’de yayınlanan meşhur bir araştırmanın “herkes için geçerli” diyet listelerini yıktığını belirten İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Burak Can, “Katılımcılara aynı miktarda beyaz ekmek verildiğinde, birinin kan şekerinin tavan yaptığı, diğerinde ise neredeyse hiç yükselmediği görüldü. Hatta bazı bireylerde saf tereyağı şekeri hiç etkilemezken, sağlıklı sanılan domatesin şekeri fırlattığı saptandı. Çünkü her insanın metabolizma hızı tamamen kendine hastır” ifadelerini kullanıyor.
- İçimizdeki Gizli Parmak İzi (Mikrobiyota)
Bağırsaklarımızda yaşayan trilyonlarca dost bakterinin dizilimi tıpkı parmak izimiz gibi sadece bize ait. Sizin bağırsağınız bir yiyeceği dostça sindirirken, bir başkasınınki aynı besinden vücut içi gizli bir yangın (inflamasyon) üretebilir. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Burak Can, son yılların popüler zayıflama ilaçlarının herkeste aynı sonucu vermemesinin ardında bu iç ekosistem yattığını belirtiyor.
- Hücresel Yaşlanma Hızımız Farklı
Aynı yıl, aynı ay doğmuş iki insan düşünün. İkisi de kimliğe göre 45 yaşında olsun. Ancak birinin hücreleri içeride 35 yaşın enerjisiyle çalışırken, diğerininki kronik stres, kötü beslenme veya uykusuzluk yüzünden 55 yaşına gelmiş olabilir. Tam bu noktada Dr. Burak Can, Dr. Steve Horvath’ın tıp literatürüne kazandırdığı “Epigenetik Saat” araştırmalarına dikkat çekiyor ve “Epigenetik saat, yaşam tarzımızın genlerimizin üzerine nasıl bir elbise giydirdiğini kanıtladı. Tedavi planlanırken kimlikteki yaşa değil, hücrelerin gerçekte kaç yaşında olduğuna (biyolojik yaşa) bakılması gerekiyor” diyor.
HER BİREY KENDİNE ÖZGÜ ÖZELLİKLER TAŞIYOR
Tıpta yeni dönemde herkese aynı yaklaşımı uygulamak yerine her bireyin kendine özgü biyolojisinin anlaşılmaya odaklanıldığını söyleyen Acıbadem Life Danışmanı İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Burak Can, “Genetik analizlerden gelişmiş laboratuvar testlerine, biyobelirteçlerden yapay zekâ destekli değerlendirmelere kadar birçok yenilik sayesinde artık kişiye özel sağlık yönetimi mümkün hale geliyor. Amaç yalnızca hastalık geliştikten sonra en doğru tedaviyi belirlemek değil; kişinin risklerini önceden saptayarak hastalık ortaya çıkmadan önce önlem almak ve sağlıklı geçirilen yaşam süresini, yani “healthspan”i uzatmak” ifadelerini kullanıyor.
SİZDEN SADECE BİR TANE VAR
Tüm bu nedenlerle sağlık konusunda başkalarıyla kıyaslama yapmanın doğru olmadığını vurgulayan Dr. Burak Can, “Sosyal medyada gördüğünüz bir beslenme modeli, komşunuza iyi gelen bir takviye ya da arkadaşınızın kullandığı bir ilaç sizin için en doğru seçenek olmayabilir. Çünkü her insanın biyolojisi kendine özgüdür. Sizden yalnızca bir tane var” diyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
